تاریخچه وزارت - وزارت ترانسپورت و ھوانوردی ملکی

تاریخچه وزارت

معــرفی

   وزارت ترانسپورت مسئول تنظیم ترانسپورت هوایی و زمینی، عملیات در میدانهای هوایی، خطوط بین المللی و سایر تصدی های دولتی که در معاملات ترانسپورتی ذیدخل اند، میباشد. فعلاً تمرکز اصلی روی تقویت توانایی های تنظیم کننده و نظارتی و بهبود زیربنای ترانسپورت کشور میباشد.

ازآنجائیکه انکشاف سکتور ترانسپورت در بهبود رفاه مردم عادی از اهمیت خاص برخوردار بوده همچنان تاثیرات مثبت در اقتصاد افغانستان دارد. از همه مهمتر رشد اقتصاد متوازن را در سرتا سر کشور بهبود بخشیده همچنان تسهیل روند تجارت، افزایش عواید دولت، ایجاد فرصت برای سرمایه گذاری شخصی، بهبود مصئونیت، امنیت، اعتبار و مؤثریت ترانسپورت هوایی را فراهم میسازد.

  تاریـخـچــه وزارت ترانســـــپورت و هـــــوانـــوردی!

   قراریکه همه میدانند جغرافیای کشور عزیز ما کوهستانی و محاط به خشکه بوده که عرضه خدمات ترانسپورتی بنابر مشکلات کوهستانی کشور اکثرا به مشکلات مواجه بوده، و انتقال (اموال و مسافر) در محلات مختلف این سرزمین که قبلا بوسیله حیوانات ( گاو، شتر، اسب، قاطر، مرکب و فیل) طبق نظام نامه اصول حمل ونقل مورخ 25/4/1307 که تمام مواد یکساله مورد ضرورت نظامی و ملکی دولت توسط وزارت دفاع و مالی وقت در آخر هر سال سنجش و تثبیت گردیده و اکمال آن توسط ترانسپورت حیوانی به مراجع مربوطه انتقال داده میشد و در صورت عدم موجودیت ترانسپورت حیوانی این عملیه توسط حیوانات کرایی و به طور رضاکارانه با تفاهم قیمت، انتقال داده میشد که متاسفانه در اکثر محلات و ولایات کشور عزیز ما تا قبل از استرداد استقلال کشور یگانه وسیله انتقال اموال و مسافر حیوانات بود که انتقال اموال و مسافر توسط آن صورت می گرفت که دولت وقت بنابر اهمیت انتقالات مشکلات انتقالاتی و ایجاد سهولت ها در بخش انتقالات اقدام وبه مسایل ترانسپورت با وصف انکه کشور به بحران مالی دوچار بود توجه کرد.

وحال با تکامل و پیشرفت تکنالوژی معاصر امکانات و سهولت های مناسب در عرضه انتقالات به وجود آمده استمثلا موتر: که اگر ما تعریف داشته باشیم : اتوموبیل (موتر) وسیله نقلیه خود کار است که به منظور حمل و نقل اموال و مسافر و یا انجام وظایف خاص مورد استفاده قرارداشته و از نگاه انجام وظایف به دو نوع تقسیم میگردد، موترهای  باربری و مسافربری که مطابق به ظرفیت و گنجایش به انواع مختلف ساخته شده مورد استفاده فعلی قرار میگیرد.

  سیر و تکامل وزارت ترانسپورت هوانوردی ذیلا به نگارش گرفته میشود:

 درسال 1311 مدیریت پست وتیلگراف درچوکات وزارت محترم داخله فعالیت داشت که بنابرحجم فعالیت ان مدیریت به ریاست ارتقا نموده درانوقت جهت پسته رسانی کابل تورخم وسایرولایات شش عراده موتر خریداری نمود که بااستفاده ازوسایط سکتورخصوصی واخذ کمیشن خدمات متفرقه انتقال اموال دولتی وخصوصی بوسیله این مدیریت صورت میگرفت درسال1313 مدیریت ترانسپورت لغو وانجام وظایف شان ازطریق ریاست مستقل پست وتلگراف انجام می گردید. که بعدا ریاست مذکوربه وزارت محترم مخابرات ملحق گردید وسایط بخش سکتورخصوصی باتادیه کمیشن خدمات دولتی ومتفرقه توسط این مدیریت اداره میگردید.

   درسال1316بنابرتوسعه وازدیادحجم انتقالات مدیریت(ترانسپورت) مذکورازچوکات وزارت مخابرات لغووبه صفت مدیریت عمومی ترانسپورت وبطورمستقل تحت اثرصدارت عظمی کارش راادامه داده که امور (انتقالات دولتی وخصوصی)مربوطه انرا محترم غلام جیلانی"صادقی"عهده داربود. قابل ذکراست که مدیریت ترافیک نیزشامل تشکیل ان مدیریت بوده وفعالیت می نمود  درسال1333مدیریت عمومی ترانسپورت لغووبعوض ان شرکت سهامی حمل ونقل به سرمایه (20)ملیون افغانی تشکیل گردید درمرحله اول شرکت بتعداد165 عراده وسایط به فعالیت اغازوبه تدریج تعدادوسایط به 896عراده ارتقا یافت این شرکت بنابرعدم تجربه کافی وپراگنده گی کاری شرکت متضررگردیده  لغووتحت تصفیه قرارگرفت.

با روی کارامدن پلانهای پنج ساله اول اقتصادی که متضمن انتقالات صدها هزارتن اموال ومواد موردنیازپروژه های ساختمانی بوده وبنا براهمیت انتقالات اداره بنام ریاست عمومی ترانسپورت درسال1335 درچوکات وزارت محترم تجارت ایجادگردید که تنظیم انتقالات راعهده داربوده تاپاسخگوی نیازمندیهای وقت وخارج شدن ترانسپورت ازحالت توقف ورکود دوباره فعال و سکتورترانسپورت که دران زمان  تمام وسایط ترانسپورت سکتورخصوصی بمنظوربراورده شدن هدف فوق الذکرمربوط ان ریاست گردید.  ولی ریاست مذکورباسابقه 23ساله خویش نتوانست امورات خویش را طوری تنظیم نماید که ضرورتهای مبرم کشوررامرفوع سازد، زیرا که حجم انتقال اموال نظر به تعداد وسایط در نظر گرفته نشده بود و سبب پسمانی انتقال اموال و مواد ساختمانی پروژه ها و فابریکات گردید، و از جانب دیگر بهبود در انتقال مسافرین به نظر نرسید.

بنابر خصوصیت تاریخی و اهمیت اقتصادی و جغرافیایی کشور در منطقه اعمار جاده های مواصلاتی در دراز مدت و کوتا مدت با پرداخت هزینه های گزاف امکان پذیر بود، که در شرایط کنونی از حوصله بودجه مالی کشور بعید به نظر می رسد، به منظور فوق جهت نائیل شدن به اهداف باید بدیل آنرا جستجو کرد، تنها راه بدیل زمینی استفاده از ترانسپورت هوایی میباشد، که با باز نمودن (کریدورهای هوایی) خطوط هوایی درعرضه خدمات ترانسپورتی (انتقال اموال ومسافر) در جهت رفع مشکلات موجوده ترانسپورتی اقدام صورت گیرد.

حمل و نقل بوسیله ترن یا خطوط آهن هم در افغانستان به خاطر کوهستانی بودن نمی تواند پیشرفت خوبی داشته باشد، از این سبب در شرایطی فعلی بهترین گزینه گسترش خطوط هوایی می باشد که تقریبا تمامی موانع را می توان گذارند و سرعت رسیدن به مقصد اصلا قابل مقایسه به جاده و موتر نمیباشد و در عصری که زمان حرف اول را می زند بدون شک بهترین انتخاب، خطوط هوایی میباشد.

ب با تاسیس شرکت هوایی آریانا و باختر و خرید طیاره های مورد اطمینان و عصری و تاسیس میدانهای هوایی کوچک در اکثر ولایات کشور این هدف بر آروده شد.

ازچندین سال به این طرف انکشاف و وسعت وسایط سریع السیر حمل و نقل که پس از جنگ جهانی دوم در دنیا عمومیت پیدا کرد این صنعت در افغانستان نیز رائیج گردید. ترانسپورت هوایی برای اولین بار در افغانستان در سال 1923 میلادی آغاز به کار نمود در آن زمان از این وسیله جدید در حمل و نقل مسافرین در یک حد محدود استفاده می گردید، زیرا که تا آن زمان تخنیک هوانوردی هنوز در افغانستان به اندازه کافی پیشرفت نکرده بود و برای حمل و نقل اموال تجارتی مساعد نبود و  برای پرواز های داخلی برای اولین بار مورد استفاده قرار گرفت، و برخی از خطوط بین المللی اجازه عبور از فضا افغانستان را تقاضا نمودند در سال 1928 میلادی یک طیاره کوچک روسی بین افغانستان و روسیه رفت و آمد می نمود.

 قبل از جنگ جهانی دوم در سال 1938 یک طیاره سه ماشینه مربوط به شرکت لوفتانزای جرمنی از برلین به مقصد کابل و هرات و از آنجا به استقامت جاپان پروازهای خود را آغاز نمود. در جریان جنک دوم جهانی کشور های آسیایی و اروپایی بطور مستقیم و غیر مستقیم تحت تاثر جنگ قرار گرفته و افغانستان هم بی تاثیر نماند این جنگ روی خطوط هوایی تا چند سال بعد هم ادامه داشت.

در اوایل سال 1334 براساس اصولنامه سرمایه گذاری از طرف شرکت  هوایی آریانا با ( ٪51) سرمایه از طرف دولت افغانستان و (٪49) سرمایه از طرف کمپنی اندیمارد(که بعدا جای آن را پان امریکن گرفت) طیاره های نوع داکوتا در خطوط داخلی و خارجی به کار انداخته شد . این طیاره ها که ظرفیت 30 نفر را داشت علاوه بر مسافرین برای حمل و نقل اموال تجارتی نیز به کار برده میشد.دراواخرسال1335 ریاست هوایی ملکی تاسیس گردید. اولین اقدام این ریاست پس از تاسیس امضاقرارداد مشترک هوانوردی با پاکستان وترکیه بود واقدام دومی ان احداث میدان هوایی بین المللی قندهاربود مکان که برای تاسیس میدان هوایی قندهاراختصاص داده شده بود در18کیلومتری جنوب شهر قندهاردرمسیرراه سپین بولدک واقع است.

میدان هوایی قندهارنظربه موقعیت مناسبی که دارد فاصله میان تهران ودهلی رانسبت به مسیرمیدان هوایی کراچی500 مایل کوتاه می نماید وفاصله دورادور خطوط هوایی اسیا رابه اندازه کافی نزدیک میسازد.

درسال 1963میدان هوایی بین المللی کابل عملابرای پروازهای داخلی وخارجی اماده گردید موقعیت کابل بحیث مرکزکشورایجاب می نماید پروازهای خارجی به جانب هند، پاکستان، ایران، لبنان واروپا همچنان پروازهای داخلی به شهرهای کوچک وبزرگ به طور عملی انجام شودعلاوه بران میدان هوایی کابل اخرین نقطه پروازشرکت ایرفلوت روسیه می باشد که از مسکوحرکت نموده وباخطوط هوایی اروپا ارتباط پیدا مینمود.

به همین ترتیب دردیگرولایات افغانستان هم میدانهای هوایی  تاسیس شد و پروازهای داخلی به شهرهای  مختلف افغانستان عمومیت پیداکرد.

 درسالهای68-1967موسسه هوایی باخترافغان درچوکات ریاست هوایی ملکی تاسیس گردید و دو فروند طیاره توربوجت از کانادا خریداری شد. همزمان در شهرهای کوچک نیز کار ساخت وساز میدانهای هوایی آغاز گردید.

شرکت هوایی آریانا درابتدا با دو فروند طیاره از نوع داکوتا 3-DC به فعالیت آغاز نمود بعدا فعالیت خود رابا دو فروند طیاره 6- DC دوفروند 4- DC چهار فروند 3-DC یک فروند طیاره 440 نوع کالویر و یک فروند طیاره مسافربری جت بوئینگ 727 ادامه داد.

 

خطوط مهم هوایی افغانستان :

  • خطوط کابل، مزارشریف، میمنه، هرات.
  • خطوط کابل، قندهار، هرات .
  • خطوط کابل، کندز، مزارشریف، هرات. آغاز به فعالیت نمود.

در افغانستان کمپنی های خارجی زیادی فعالیت داشتند که  قرار ذیل است:

  • کمپنی ایرفلوت روسیه که با استفاده از طیاره های نوع الوژن پروگرام هفته وار به افعانستان داشت که پس از توقف در تاشکند به مسکو پرواز میکرد.
  • کمپنی هوانوردی هند INDIAN AITLINES که دارای طیاره های نوع جت بوئینگ بود و به طور منظم هفته ای یکبار به کابل پرواز می کرد.
  • کمپنی هوانوردی ایران (هما) با طیارات نوع جت بوئینگ خود دوبار در هفته به کابل پرواز می کرد.
  • شرکت هوانوردی پاکستان (PIA) نوع طیارات آن  VIS CAUM  نامیده میشد و هفته ای دوبار از طریق پیشاور – لاهور و کراچی به کابل پرواز میکرد.
  • شرکت هوایی بیروت (A.M.I) با استفاده از طیارت  6- DC , 4- DC هفته ای دوباره میان کابل و بیروت ی پرواز میکردند و به طور عموم اموال تجارتی را انتقال می داد.

بالاخره در سال 1357 وزارت ترانسپورت منحیث یک ارگان مرکزی اداره دولت جهت رهبری بهتر، موثر و سازماندهی سالم ترانسپورت دولتی تنظیم، فعالیت ترانسپورت خصوصی و دولتی را بعهده گرفت، البته د ر ان زمان ترانسپورت هوایی بحیث یک ارگان مستقل بنام ریاست هوانوردی ملکی فعالیت داشت که بعداً به وزارت ترانسپورت ملحق گردید.

این وزارت تمام وظایف حمل و نقل اموال و مسافر را در بخش سکتور هوایی و جاده ائی به عهده داشت، قابل یاد آوری  میباشد که در انزمان محترم نور محمد " دلیلی " سرپرستی آن وزارت را عهده دار بود، که بعدا بالترتیب مسولین محترم وزارت هر یک:

  1. محترم بارق " شفیعی ".
  2. محترم شیر جان " مزدوریار ".
  3. محترم عبدالرحیم " کاروال ".
  4. محترم انجنیر محمد عزیز.
  5. محترم جنرال خلیل الله.
  6. محتر خلیل الله " ذهاد " سرپرست.
  7. محترم عبدالغفار " صائیم ".
  8. محترم مولوی حبیب الله.
  9. محترم مولوی عبدالسلام " ضعیف ".
  10. محترم مولوی عبدالمنیر.
  11. محترم دوکتور سلطان حمید " سلطان ".
  12. محترم سید محمد علی " جاوید ".
  13. محترم عنایت الله " قاسیمی ".
  14. محترم انجنیر نعمت الله " احسان جاوید ".
  15. محترم حمیدالله " قادری".
  16. محترم حضرت عمر " زاخیلوال " سرپرست.
  17. محترم حمیدالله " فاروقی
  18. محترم داکتر محمدالله بتاش سرپرست      
  19. محترم  داکترداود علی " نجفی ".

باید گفت که ریاست هوانوردی ملکی دوباره در سال 1363 از جنب وزارت ترانسپورت جدا و منحیث یک ارگان مستقل دولتی جهت سازماندهی بهتر ترانسپورت هوایی و توریزم ایجاد گردید، که بالترتیب مسولین محترم آن هریک:

  • محترم عبدالکریم " حکیمی ".
  • محترم گلبهار خان .
  • محترم سلطان محمود " غازی ".
  •   محترم پیلوت محمد نعیم " اجمل ".
  •   محترم دیپلوم انجنیر محمد عزیز " نگهبان ".
  • محترم پادشاه گل " وفادار ".
  •  محترم شیر جان " مزدوریار".
  • محترم حمید الله " طرزی ".
  •   محترم دوکتور و دیر " صافی ".
  •  محترم دوکتور عبدالرحمن " نورستانی ".
  •  محترم زلمی " رسول ".
  •  محترم میرویس " صادق ".
  • محترم بسم الله " بسمل ".

بعدا بنابر تصمیم دولت درسال 1384 این دو وزارت دوباره یکجا گردیده و مشترکاً وظایف انتقال اموال و مسافر را درهر دو سکتور ( زمینی و هوایی) به پیش میبرد.

و در سال 1392 بخاطر اینکه هوانوردی کشور مطابق معیار های هوانوردی جهان عیار گردد اداره مستقل هوانوردی گزارش ده برای وزارت ترانسپورت وهوانوردی با قوانین ومقرره هوانوردی جدید ایجاد گردید .

مأموریت

مأموریت نخست وزارت ترانسپورت دیزاین، تنظیم، اداره و مدیریت یک سیستم ترانسپورتی موثر، مصئون، قابل دسترس، با داشتن محیط دوستانه، منصفانه، قابل پرداخت، مدرن، با کیفیت بالا و تشویق رشد اقتصاد کشور با سهمگیری کامل سکتور خصوصی می باشد.

دیدگاه

وزارت ترانسپورت و هوانوردی ملکی باید قادر به:

  • تأمین موثر خدمات ترانسپورتی عامه برای مردم در دهات، ولایات و شهرها؛
  • قادر ساختن میادین هوایی عمده افغانستان و وظیفه نظارتی هوانوردی ملکی مطابق به مقتضیات سازمان بین المللی هوانوردی ملکی (ICAO ) به منظور جذب خطوط هوایی جهان برای خدمت به افغانستان؛
  • ایجاد زیرساخت های ضروری و بلند بردن ظرفیت فعالیت ترانسپورتی هوایی داخلی و بین المللی؛
  • رشد محیط رقابت آزاد هوانوردی برای خدمات داخلی و بین المللی.